Home

Patronat nad parafiami w średniowiecznej diecezji chełmińskiej

Repository of Nicolaus Copernicus University

Show simple item record

dc.contributor.author Rozynkowski, Waldemar
dc.date.accessioned 2018-03-08T09:27:23Z
dc.date.available 2018-03-08T09:27:23Z
dc.date.issued 2018-03-08
dc.identifier.citation Roczniki Humanistyczne / Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Wydział Historyczno-Filologiczny, Annales de Lettres et Sciences Humaines, Annals of Arts, Lublin 2001, pp. 111-151
dc.identifier.issn 0035-7707
dc.identifier.uri http://repozytorium.umk.pl/handle/item/5109
dc.description.abstract Dnia 28 VII 1243 roku papież Innocenty IV utworzył diecezję chełmińską . Obejmowała ona swoimi granicami ziemię chełmińską i lubawską. Wcześniej teren ziemi chełmińskiej należał do diecezji płockiej i częściowo włocławskiej. Utworzenie diecezji chełmińskiej wpłynęło na zintensyfikowanie działań chrystianizacyjnych na omawianym terenie. Jedną z głównych trosk biskupów chełmińskich, poczynając od Heidenryka było tworzenie nowych parafii. Nie wiemy dokładnie ile ośrodków duszpasterskich istniało na terenie ziemi chełmińskiej przed utworzeniem samodzielnej diecezji. Kiedy w roku 1251 biskup Heidenryk erygował katedrę w Chełmży zaznaczył w dokumencie, że na terenie jego diecezji istnieje niewiele kościołów . Nie negując osiągnięć chrystianizacyjnych okresu sprzed 1243 roku możemy stwierdzić, że dopiero utworzenie diecezji rozpoczęło planową akcję zakładania parafii. Najbardziej dynamiczny okres powstawania parafii przypada na przełom XIII i XIV wieku. Prawo patronatu było modyfikacją i konsekwencją dawnego prawa własności . Tradycja patronatu sięga w Europie jeszcze czasów merowińskich. Aż do schyłku XII wieku każdy zbudowany przez osobę prywatną (lub instytucję) kościół stanowił jej własność, podobnie jak np. dwór. Stąd też fundator był głównym dysponentem dochodów kościelnych. Z biegiem czasu sytuacja ta nabrała mocy prawnej i zaczęła obowiązywać w Europie . Ponieważ jednak sytuacja taka znacznie krępowała funkcjonowanie duszpasterskie kościołów, papież Aleksander III (1159-1181) uregulował ją poprzez prawo kanoniczne. Reforma Aleksandra III dała początek tworzenia się nowej jakości patronatu i to nie tylko w stosunku do własności prywatnej. Od tej pory prawo patronalne polegało przede wszystkim na prezentacji proboszcza . Dlatego też Encyklopedia Kościelna z końca XIX wieku definiuje prawo patronatu w następujący sposób: „Patronat jest to prawo przedstawiania biskupowi lub innemu kolatorowi duchownego, aby mu udzielił instytucję kanoniczną na wakujące beneficjum kościelne. Posiadający takie prawo nazywa się patronem (patronus), czyli opiekunem” . W biskupstwie chełmińskim w średniowieczu ( do 1454 roku) prawa patronalne spoczywały w rękach: Zakonu Krzyżackiego, biskupa i kapituły chełmińskiej, rycerstwa, zakonu cysterek (benedyktynek), biskupów włocławskich i płockich. Prawdopodobnie tylko jedna parafia była przez pewien czas pod patronatem miejskim. Władze Chełmna i Torunia otrzymały częściowo prawo patronatu dopiero w czasie wojny trzynastoletniej (1454-1466).
dc.language.iso pol
dc.rights info:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subject Diecezja Chełmińska
dc.subject Diecezja chełmińska w średniowieczu
dc.subject Patronat nad parafiami
dc.subject Prawo patronatu w średniowieczu
dc.subject Parafie diecezji chełmińskiej w średniowieczu
dc.subject Patronat krzyżacki
dc.subject Patronat biskupi
dc.subject Patronat kapituły
dc.subject Patronat rycerski
dc.subject Patronat miejski
dc.subject Zakon krzyżacki
dc.subject Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach
dc.subject Śieć parafialna w diecezji chełmińskiej
dc.title Patronat nad parafiami w średniowiecznej diecezji chełmińskiej
dc.type info:eu-repo/semantics/article


Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Search repository



Advanced Search

Browse

My Account

Statistics

Informations