Hadrian Ciechanowski Problemy zespołowości materiałów archiwalnych wytworzonych przez urzędy stanu cywilnego w latach 1874–1945 Tematem pracy są problemy związane z ustalaniem przynależności zespo- łowej materiałów archiwalnych wytworzonych przez urzędy stanu cywilnego w latach 1874–1945. Prezentowane ustalenia oparte zostały głównie na bada- niach materiałów archiwalnych Archiwum Państwowego w Toruniu, danych zebranych przez pracowników nadzoru archiwalnego tego archiwum na temat rejestrów ze wskazanego okresu, znajdujących się jeszcze w archiwach USC oraz niemieckich i polskich przepisach prawnych. W badaniach uzupełniająco zostały wykorzystane również archiwalia archiwów państwowych w Gdańsku i Elblągu z siedzibą w Malborku. Wyniki badań prezentowane poniżej mają charakter dyskusyjny. Z pewnością nie wyczerpują one całości tego skomplikowanego zagadnienia, stanowić mogą jednakże podstawę szerszych badań bądź dyskusji, które pomogą ostatecznie rozwiązać omawiane zagadnienia. W pierwszej części pracy zostanie zaprezentowana krótka historia USC w okresie objętym tematem badań. Następnie zostaną nakreślone główne proble- my wynikające z historycznego rozwoju urzędów oraz ich przemian organizacyj- nych. Na koniec zostaną zaprezentowane propozycje postępowania w zakresie określania granic zespołów wytworzonych w USC. Urzędy stanu cywilnego utworzono na terenie Prus Zachodnich na mocy pruskiej ustawy o poświadczaniu stanu cywilnego oraz formie zawierania ślu- bów z 9 marca 1874 r.1 Na mocy tego aktu prawnego, z dniem 1 października 1874 r. całą prowincję podzielono na okręgi stanu cywilnego, w których spe- cjalni urzędnicy dokonywali cywilnej rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów. Okręg stanu cywilnego obejmował obszar jednej gminy, maksymalnie kilku. Funkcję urzędnika stanu cywilnego sprawował jeden z członków zarządu gminy, a w miastach burmistrz2. 1 P. Hinschius, Das preussische Gesetz über die Beurkundung des Personenstandes und die Form der Eheschließung vom 9. März 1874: mit Kommentar in Anmerkungen, Berlin 1874, s. 19–92, [www:] https://books.google.pl/books?id=EqQYAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_ge_sum- mary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false, [dostęp: 06.06.2016]. 2 Ibidem, §2, s. 22. 146 Hadrian Ciechanowski Postanowienia ustawy z 1874 r. rozciągnięto następnie na obszar całego cesarstwa ustawą o poświadczaniu stanu cywilnego osób i formie zawierania ślubów z 6 lutego 1875 r. (weszła w życie 1 stycznia 1876 r.) 3. Oba akty prawne zawierały analogiczne zapisy i całkowicie oddzielały rejestrację stanu cywilnego od obrzędów religijnych. W związku z tym obowiązek cywilnego rejestrowania urodzeń i zgonów oraz zawierania małżeństw ciążył na całej ludności państwa bez względu na wyznanie4. Drugi ze wspomnianych aktów prawnych odznaczał się znaczną trwałością, ponieważ na ziemiach byłego zaboru pruskiego obowią- zywał aż do przejęcia administracji przez okupanta niemieckiego. Na terenach, które w okresie międzywojennym leżały w granicach Niemiec, został natomiast zastąpiony nową ustawą dopiero w 1937 r.5 Znaczną trwałością odznaczała się również sieć obwodów USC wprowadzo- na przez władze pruskie. Na terenach objętych badaniami doszło do zaledwie kilku drobnych korekt sieci w latach 1888, 1889, 1900, 1905. Zmiany te polegały głównie na likwidacji małych USC i włączeniu ich do większych oraz na zmianie przynależności miejscowości do poszczególnych urzędów. Kolejnym ważnym momentem, mającym znaczenie dla poniższych rozwa- żań, jest odzyskanie niepodległości przez Polskę, a co za tym idzie, przejęcie przez odrodzone państwo administracji terenów leżących dotąd na obszarze zaboru pruskiego. Ustrój administracyjny na tych terenach określała ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu byłej dzielnicy pruskiej6. W art. 2 utrzymywała ona w mocy dotychczas obowiązujące prawo. Jednocześnie ustawa likwidowała rejencje obwodowe, których kompetencje, a zatem również zwierzchnictwo nad USC, przejęli wojewodowie7. Zmiana państwowości nie wprowadziła zatem zasadniczych przemian w funkcjonowaniu USC. Początkowo w pracy urzędów został utrzymany ję- zyk niemiecki. Zmieniło się to dopiero w okresie od przełomu 1920 i 1921 r. do połowy 1921 r. W tym czasie daje się zaobserwować stopniowe zamykanie ksiąg niemieckich oraz otwieranie nowych, prowadzonych w języku polskim8. Co znamienne, księgi polskie stanowiły kontynuację ksiąg niemieckich, o czym świadczy przede wszystkim utrzymanie numeracji aktów w ciągu roku oraz ich dotychczasowego formularza. W tym okresie nastąpiła również zmiana urzędników z niemieckich na polskich. Początkowe utrzymanie urzędników 3 Gesetz über die Beurkundung des Personenstandes und die Eheschlieβ, [www:] https://de.wikisource.org/ wiki/Gesetz_%C3%BCber_die_Beurkundung_des_Personenstandes_und_die_Eheschlie%C3%9Fung, [dostęp: 06.06.2016]. 4 A. Laszuk, Księgi metrykalne i stanu cywilnego w archiwach państwowych w Polsce. Informator, Warsza- wa 2000, s. IV. 5 Personenstandsgesetz vom 3. November 1937, Reichsgesetzblatt, Teil I, Jahrgang 1937, s. 1146. 6 Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu b. dzielnicy pruskiej, Dz.U. 1919, nr 64, poz. 385. 7 Ibidem, art. 8. 8 Zob. Archiwum Państwowe w Toruniu, USC Przedzamcze Rogóźno, sygn. 1040 oraz USC Lipinki, sygn. 3111 i 3113. Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 147 niemieckich, na wcześniej zajmowanych przez nich stanowiskach, związane było z ich „użyczeniem”, na podstawie porozumienia pomiędzy Polską a Republiką Weimarską z 9 listopada 1919 r.9 Od końca 1920 r. nie nastąpiła zatem zasadnicza zmiana w działaniu urzędów stanu cywilnego. Poza wprowadzeniem języka urzędowego – polskiego – oraz wymianą kadr na polską, utrzymano ich organizację ustaloną przez władze pruskie. W organizacji sieci urzędów nie przeprowadzono większych zmian. Wprowadzone korekty wynikały głównie z likwidacji niektórych gmin i obsza- rów dworskich włączanych do większych organizmów. Przykładem może być połączenie od 1921 r. USC Bielczyny i USC Kucborek, które od 1926 r. weszły w skład nowego USC Skąpe. Zasadnicza zmiana sieci USC nastąpiła dopiero w 1936 r. Dnia 23 marca 1933  r. Sejm RP uchwalił ustawę o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego10. W związku z tą ustawą wojewoda pomorski powołał na podle- głym sobie obszarze nowe obwody USC. Obwieszczenie o utworzeniu nowych obwodów USC zostało wydane 13 grudnia 1935 r., a w życie weszło 1 stycznia 1936 r. 11 Na mocy tego aktu dotychczasowe urzędy stanu cywilnego zostały zlikwido- wane. Nowe urzędy, powołane do życia od 1936 r., obejmowały swym zasięgiem kilkukrotnie większe terytorium. O ile na obszarze obecnej właściwości teryto- rialnej Archiwum Państwowego w Toruniu do 1935 r. działało ok. 160 urzędów pruskich, to od 1936 r. było ich już tylko 73. Zmianę tę obrazuje załączony na końcu wykaz przynależności poszczególnych miejscowości do USC powołanych w 1874 r. i 1936 r. Należy przy tym zauważyć, że w dalszym ciągu utrzymano dotychczasową podstawę prawną funkcjonowania urzędów, czyli pruską ustawę z 1875 r.12 Na pozostałych obszarach kraju utrzymano natomiast rejestrację wyznaniową opartą na ustawodawstwie rosyjskim i austriackim13. Organizacja obwodów USC wprowadzona w 1936 r. została utrzymana do października 1939 r. Własne zasady funkcjonowania i organizacji USC na terenie ziem wcielonych do Rzeszy oraz Generalnego Gubernatorstwa wprowadziły okupacyjne władze niemieckie. Wydaje się, że wraz z wejściem w życie rozpo- rządzenia Führera i kanclerza Rzeszy, o organizacji i administracji nabytków 9 R. Pacanowska, Przeobrażenia administracji powiatowej w Wielkopolsce w okresie II Rzeczpospolitej, „Rocznik Samorządowy”, t. 3, 2014, s. 74, [www] http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Rocznik_Samo- rzadowy/Rocznik_Samorzadowy-r2014-t3/Rocznik_Samorzadowy-r2014-t3-s67-92/Rocznik_Samorza- dowy-r2014-t3-s67-92.pdf, [dostęp: 07.06.2016]. 10 Ustawa z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego, Dz.U. 1919, nr 35, poz. 294. 11 Obwieszczenie Wojewody Pomorskiego z dnia 13 grudnia 1935 r. w sprawie utworzenia nowych obwodów Urzędów Stanu Cywilnego na obszarze województwa pomorskiego, „Pomorski Dziennik Wojewódzki”, nr 26, poz. 306, [Toruń] 15 grudnia 1935 r., s. 413–426. 12 Ibidem. 13 A. Laszuk, op.cit., s. V. 148 Hadrian Ciechanowski wschodnich z 8 października 1939 r.14, zmieniło się również prawo o rejestracji stanu cywilnego15. Choć nie udało się odnaleźć aktu wprowadzającego nowe prawo o ak- tach stanu cywilnego, to za takim rozwiązaniem przemawia kilka przesłanek. Wspomniane już rozporządzenie Adolfa Hitlera zakładało, że dotychczasowe prawo obowiązuje jedynie w przypadku, gdy nie stanowi ono przeszkody w przejęciu administracji przez Niemcy16. Jednak już 4 listopada 1939 r. zostało wydane trzecie rozporządzenie o realizacji prawa o stanie cywilnym ludności, w którym jako podstawę prawną podano Ustawę o stanie cywilnym ludności z 3 listopada 1937 r. oraz wspomniane zarządzenie z 8 października17. Podobnie w rozporządzeniu z 15 sierpnia 1940 r., zmieniającym rozporządze- nie z 4 listopada, podano tę samą podstawę prawną18. Wprowadzenie nowego prawa potwierdzają również zachowane źródła. W zespole USC Rychnowo, przechowywanym w AP w Toruniu, znajdują się trzy rejestry z lat 1941–1943. Dwa z nich to rejestry zgonów, które otrzymały nowy formularz zgodny z prawem obowiązującym na terenach Rzeszy Niemieckiej19. Trzeci rejestr20, to natomiast tzw. Familienbuch, wprowadzony ustawą z 1937 r. w miejsce wcześniejszych rejestrów małżeństw21. Kolejną przesłanką jest wprowadzenie od 1940 r. na terenach, które leżały na obszarze dawnego Królestwa Polskiego i włączonych następnie do Niemiec, jak obecne powiaty rypiński i włocławski, świeckich USC zlokalizowanych w gminach22. Poszlaką, a zarazem ważnym wydarzeniem w kontekście niniejszych roz- ważań, jest również wprowadzenie z dniem 1 maja 1940 r. cywilnych urzędów stanu cywilnego dla Niemców i osób przynależących do narodu niemieckiego na terenie Generalnego Gubernatorstwa23. Na mocy rozporządzenia Hansa Franka obwodem stanu cywilnego stał się obszar starostwa powiatowego lub miasta 14 Erlaβ des Führers und Reichskanzlers über Gliederung und Verwaltung der Ostgebiete Vom 8. Oktober 1939, Reichsgesetzblatt, Teil I, Jahrgang 1939, 2042. 15 Historia rejestracji stanu cywilnego w Polsce, [www] http://www.usc.radwanice.pl/?page_id=12, [dostęp: 06.06.2016]. 16 Erlaβ des Führers und Reichskanzlers über Gliederung und Verwaltung…, §7. 17 Dritte Verordnund zur Ausführung des Personenstandsgesetzes (Personenstandsverordnung der Wermacht) Vom 4. November 1939, Reichsgesetzblatt, Teil I, nr 22, 1939, s. 2163. 18 Verordnung zur Anderung der Dritten Verodrdnung zur Ausführung des Personenstandsgesetzes. Vom 15. August 1940, Reichsgesetzblatt, Teil I, Jahrgang 1940, s. 1107. 19 Archiwum Państwowe w Toruniu, USC Rychnowo, sygn. 3007 i 3009. 20 Ibidem, sygn. 3008. 21 Personenstandsgesetz …, §1. 22 Informacja udostępniona przez pracowników nadzoru archiwalnego AP w Toruniu. 23 Rozporządzenie o prawie stanu cywilnego Niemców w Generalnym Gubernatorstwie z dnia 16 marca 1940 r., Dziennik rozporządzeń Generalnego Gubernatora dla okupowanych polskich obszarów. Część I, nr 21, Kraków 1940, s. 104–106. Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 149 wydzielonego24. Równocześnie, na obszarze Generalnego Gubernatorstwa utrzy- mano, dla ludności polskiej, rejestrację wyznaniową25. Wstępne badania przeprowadzone dla obszaru podlegającego AP w Toruniu wykazały, że na ziemiach wcielonych do III Rzeszy władze niemieckie dokonały przynajmniej częściowej korekty sieci obwodów stanu cywilnego. Przykładowo, w okresie okupacji niemieckiej występuje USC Bruki, które od 1936 r. należało do USC Unisław, przy czym USC Unisław występuje również w czasie okupacji. Okupacyjne USC Kokocko, podobnie jak USC Brzozowo, należało wcześniej do USC Starogród. Miejscowość Bielczyny, będąca siedzibą USC z okresu II wojny światowej, należała od 1936 r. do występującego również w tym okresie USC Chełmża wieś. Analogiczną sytuację obserwujemy w przypadku USC Ostaszewo, będącego wcześniej częścią USC Lulkowo, które także występuje w okresie okupacji. Jest to zaledwie kilka przykładów. Wydają się one jednak potwierdzać, że Niemcy przeprowadzili zmianę obwodów, zmniejszając prawdopodobnie ich wielkość zgodnie z zapisami ustawy z 1937 r., która dostosowała je do podziału Rzeszy na gminy i miasta. Po zakończeniu II wojny światowej na obszarach Polski centralnej i wschod- niej zaczęto powracać do starego, tzn. wyznaniowego, sposobu rejestracji. Na terenie byłego województwa pomorskiego zarządzono natomiast tymczasowym okólnikiem rządowym utrzymanie wprowadzonej przez władze III Rzeszy za- sady świeckiej rejestracji stanu cywilnego. Również na Ziemiach Odzyskanych obowiązywał w dalszym ciągu świecki system niemiecki26. Przepisy wprowa- dzone przez Niemców zostały utrzymane zapewne aż do 1  stycznia 1946 r., kiedy zaczął obowiązywać dekret z 25 września 1945 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego27. Potwierdza to m.in. wprowadzenie na obszarze Włocławka oraz powiatów rypińskiego, lipnowskiego, włocławskiego i nieszawskiego organiza- cji rejestracji stanu cywilnego opartej na wzorach okupacyjnych28. Reasumując tę część rozważań, należy zauważyć, że w omawianym okresie przynajmniej trzykrotnie nastąpiła zmiana granic obwodów USC – w 1936 r., w 1939 lub 1940 r. oraz w 1940 r. na terenie Generalnego Gubernatorstwa, a na- stępnie w 1946 r. Jednocześnie trzykrotnie, w latach 1918/1919, 1939 i 1945, doszło do zmiany państwowości. Za tymi zmianami nie zawsze szła jednak zmia- na podstawy i sposobu funkcjonowania urzędów. Nastąpiła ona jedynie w latach 1939/1940 i 1946. Historia urzędów stanu cywilnego, działających nieprzerwa- nie od 1874 r. na szczeblu samorządowym, jest zatem bardzo skomplikowana. 24 Ibidem, §6, pkt. 1. 25 M. Szerszeń, Historia rejestracji stanu cywilnego – w zarysie, [www] http://www.usc.pl/susc/pliki/65. pdf, s. 3, [dostęp: 06.06.2016]. 26 Ibidem. 27 Dekret z dnia 25 września 1945 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz.U. 1945, nr 48, poz. 272. 28 Okólnik w sprawie urzędów stanu cywilnego we Włocławku i powiatach włocławskim, lipnowskim, rypińskim i nieszawskim, „Pomorski Dziennik Wojewódzki”, nr 5, 21 kwietnia 1945 r., s. 79. 150 Hadrian Ciechanowski Jakie zatem problemy powstały w związku ze zmianami, które zaszły w oma- wianym okresie? W 1919 r. doszło do formalnego zlikwidowania istniejących od 1874 r. urzędów stanu cywilnego i powołania nowych podlegających polskiej administracji. Nastąpiło to jednak bez zmiany podstawy prawnej ich funkcjo- nowania, organizacji oraz granic właściwości terytorialnej, a początkowo także języka urzędowego. Wyłania się w związku z tym problem, czy należy przepro- wadzić rozgraniczenie akt tych urzędów w celu utworzenia osobnych zespołów. Kolejnym problemem jest kwestia rozgraniczenia zespołów wytworzonych przez urzędy działające od 1 stycznia 1936 r. oraz urzędów działających w trakcie okupacji hitlerowskiej. Problemy te dotyczą oczywiście tylko terenów wcielo- nych do Rzeszy Niemieckiej. Ostatnim problemem jest natomiast rozdzielenie zespołów urzędów okupa- cyjnych oraz urzędów powołanych przez władze Polski Ludowej, działających do końca 1945 r. Na Ziemiach Odzyskanych występuje ciągłość działania urzędów, aż do koń- ca II wojny światowej, w związku z czym wydaje się, że postępowanie z nimi nie nastręcza szczególnych trudności. Podobnie będzie również prawdopodobnie z zespołami urzędów stanu cywilnego działających na terenie Wolnego Miasta Gdańska. Jakie zatem zasady postępowania należałoby przyjąć w stosunku do przej- mowanych materiałów. Bohdan Ryszewski w wystąpieniu otwierającym sympo- zjum dotyczące problemów zespołowości w archiwistyce i praktyce archiwów, które odbyło się w 1995 r. w Toruniu, przypomniał podstawowe zasady dotyczą- ce ustalania granic zespołów archiwalnych: „Już jako student przed czterdziestu laty uczony byłem jasnych zasad rozgraniczenia zespołów będących wytworem władz i urzędów. W myśl tych zasad o rozdzieleniu zespołów władz i urzędów administracji państwowej decyduje tylko zmiana państwowości, a nie zmiany nazw czy części kompetencji, natomiast nawet zmiana państwowości nie dzieli zespołów samorządu, instytucji szkolnych, kościelnych, gospodarczych”29. Kryteria świadczące o odrębności zespołowej akt podała również Irena Radtke. Autorka wymieniła wśród nich: osobne akty prawne powołujące lub likwidujące twórcę zespołu, ustalony zakres jego kompetencji rzeczowych i te- rytorialnych, wyodrębnienie organizacyjne, działanie we właściwych dla siebie normach prawnych oraz prowadzenie osobnej registratury30. Zgodnie z wcześniej przedstawionymi ustaleniami, rejestracja stanu cy- wilnego ludności prowadzona była na szczeblu samorządowym. W związku z tym, biorąc pod uwagę przytoczoną zasadę, zmiana państwowości nie powinna stanowić zasadniczego kryterium rozgraniczenia zespołów. Nie spowodowała 29 B. Ryszewski, Problem zespołowości w archiwistyce i praktyce archiwów, [w:] Komputeryzacja archiwów, t. III. Problemy zespołowości w archiwistyce i praktyce archiwów. Materiały sympozjum, Toruń 20 i 21 października 1995, pod red. H. Robótki, Toruń 1997, s. 11. 30 I. Radtke, Metody opracowania akt popruskich, „Archeion”, t. 58, 1973, s. 20. Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 151 ona także wydania nowych aktów prawnych powołujących urzędy, zmiany ich kompetencji oraz właściwości terytorialnej. Sama zmiana państwowości nie miała zatem żadnego, poza wprowadzeniem języka polskiego, wpływu na funk- cjonowanie USC. Dobrym rozwiązaniem zatem byłoby utworzenie zespołów USC w granicach chronologicznych 1874–1935. Podobne rozwiązanie propo- nowała już Irena Radtke, która zauważyła, że wprowadzając cezurę chronolo- giczną opartą na roku 1918/1919 rozbija się często zwartą całość registraturalną. Ustalenia autorki zostały oparte na aktach landratur i starostw działających do lat 30. XX w.31 Zasadnicza zmiana organizacji funkcjonowania urzędów stanu cywilnego nastąpiła dopiero w 1936 r. W związku z tym należałoby przyjąć ten rok jako granicę chronologiczną dla utworzenia nowych zespołów. Kolejną granicą chronologiczną dla utworzenia zespołów USC wydaje się rok 1939. Z jednej strony doszło w nim do zmiany państwowości, a z drugiej władze niemieckie wprowadziły zmiany zarówno w prawnych, jak i praktycz- nych aspektach funkcjonowania urzędów na terenach wcielonych do III Rzeszy oraz Generalnego Gubernatorstwa. W omawianym okresie doszło ponadto do przynajmniej częściowej zmiany sieci. Zagadnienie to wymaga jednak szerszego zbadania, zanim możliwe będzie wprowadzenie jakichkolwiek kategorycznych rozwiązań. Wydaje się jednak, że rozdzielenie akt instytucji polskich i niemiec- kich w 1939 r. byłoby najlepszym rozwiązaniem. Otwartą kwestią pozostaje natomiast górna granica chronologiczna. Rozstrzy- gnąć należy, czy ma nią być już rok 1945 czy dopiero rok 1946, kiedy zaczęła obowiązywać ustawa wydana przez władze Polski Ludowej, a co za tym idzie nowa organizacja sieci USC, która dostosowywała je do powojennego podziału administracyjnego kraju. W przypadku województwa pomorskiego został on wprowadzony pismem okólnym Urzędu Wojewódzkiego Pomorskiego Wydziału Społeczno-Politycznego z dnia 10 maja 1946 r. w sprawie podziału administra- cyjnego województwa pomorskiego32. * * * Podsumowując, przedstawione rozważania i propozycje rozwiązania pro- blemów nakreślonych w tekście mają charakter dyskusyjny. Niemniej dyskusja ta musi być podjęta bardzo szybko, ponieważ już w 2017 r. zaczęły spływać do archiwów akta urzędów stanu cywilnego powołanych w 1936 r. Kilka lat później archiwa będą musiały natomiast zmierzyć się z komplikacjami wynikającymi z wprowadzenia administracji okupacyjnej. 31 Eadem, Zagadnienie zespołów złożonych i sukcesji akt w aktach administracji państwowej XIX i XX w., „Archeion”, t. 33, 1960, s. 15. 32 Pismo okólne Urzędu Wojewódzkiego Pomorskiego Wydział Społeczno-Polityczny z dnia 10 maja 1946 r. w sprawie podziału administracyjnego województwa pomorskiego, „Pomorski Dziennik Wojewódzki”, nr 14, 15 maja 1946 r., s. 154. 152 Hadrian Ciechanowski Zaprezentowane w tekście przemyślenia stoją niestety w kontrze do ustaleń zawartych we wskazówkach metodycznych dotyczących szczegółowych zasad przejmowania i opracowania akt stanu cywilnego wydanych w 1999 r.33, w któ- rych granice chronologiczne dla tych zespołów ustalono na lata 1874–1945. W obowiązujących obecnie wskazówkach nie uwzględniono również faktu utworzenia USC na terenach Generalnego Gubernatorstwa. Zestawienie przynależności miejscowości do USC utworzonych w 1874 r. i 1936 r. Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 1 Adamowo Nowa Wieś Jabłonowo II 2 Annowo Mełno Gruta 3 Bachotek Karbowo Pokrzydowo 4 Bagno Jamielnik Gryźliny 5 Białachowo Białochowo Mokre 6 Białobloty Blizno Świecie 7 Białybór Rządz Grudziądz wieś 8 Bielawy Lisewo Lisewo 9 Bielawy Lubicz Bielawy 10 Bielczyny Bielczyny Chełmża wieś 11 Bielice Krotoszyny Krotoszyny 12 Bielsk Chełmonie Kowalewo wieś 13 Bieńkówka Kokocko Starogród 14 Bierzgłowo Bierzgłowo Łubianka 15 Biskupice Wybcz Łubianka 16 Blizno Blizno Radzyń wieś 17 Błędowo Wieldządz Błędowo 18 Błoto Bruki Unisław 19 Bobrowo Bobrowo Bobrowo 20 Bocień Drzonowo Zelgno 21 Bogusławki Kończewice Chełmża wieś 22 Boguszewo Linowo Świecie 23 Boleszyn Boleszyn Mroczno 24 Bolumin Dąbrowa Chełmińska Dąbrowa Chełmińska 25 Bonowo b.d. Łasin wieś 26 Borki Gzin Dąbrowa Chełmińska 27 Borówno Kokocko Starogród 28 Brankówka Szynych Podwiesk 33 Zarządzenie nr 4 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 2 sierpnia 1999 r. w sprawie postępowania z aktami stanu cywilnego. Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 153 Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 29 Bratian Bratian Nowemiasto 30 Bratuszewo Brzozie Lubawskie Kurzętnik 31 Brąchnowo Grzywna Łubianka 32 Brąchnówko Grzywna Chełmża wieś 33 Brodnica Brodnica Miasto Brodnica Miasto 34 Brudzawki Książki Książki 35 Brudzawy Lembark Nieżywięć 36 Bruki I (Uniesławskie) Bruki Unisław 37 Bruki II (Kokocka) Bruki Unisław 38 Brzeczka Grabie Popioły 39 Brzoza Podgórz Podgórz wieś 40 Brzozie Augustowo Brzozie 41 Brzozowo Brzozowo Starogród 42 Budy Małki Bobrowo 43 Budy Dusocin Rogóźno 44 Buk Świecie nad Osą Jabłonowo II 45 Buk Góralski Nowa Wieś Jabłonowo II 46 Bukowiec Szembruczek Rogóźno 47 Bursztynowo Linowo Świecie 48 Byszwald Kazanice Lubawa wieś 49 Cegielnik Gutowo Smolno 50 Chełmno Chełmno Chełmno Miasto 51 Chełmonie Chełmonie Kowalewo wieś 52 Chełmoniec Gajewo Kowalewo wieś 53 Chełmża Chełmża Chełmża Miasto 54 Chojno Małki Bobrowo 55 Chrapice Bielczyny Chełmża wieś 56 Chrośle Radomno Gryźliny 57 Ciche Ciche Zbiczno 58 Cichoradz Cichoradz Rzęczkowo 59 Cielęta Michałowo Brodnica wieś 60 Cieszyny Wrocki Wrocki 61 Czachówki Krotoszyny Krotoszyny 62 Czaple Płużnica Płużnica 63 Czarnebłoto Gutowo Smolno 64 Czarnowo Zławieś Wielka Rzęczkowo 65 Czarże Gzin Dąbrowa Chełmińska 154 Hadrian Ciechanowski Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 66 Czemlewo Dąbrowa Chełmińska Dąbrowa Chełmińska 67 Czerlin Złotowo Prątnica 68 Czystebłota Zbiczno Pokrzydowo 69 Czystochleb Ryńsk Wąbrzeźno wieś 70 Dąbrowa Chełmińska Dąbrowa Chełmińska Dąbrowa Chełmińska 71 Dąbrówka Nieżywięć Nieżywięć 72 Dąbrówka Trzebiełuch Błędowo 73 Dąbrówka Królewska Salno Gruta 74 Dembiniec Plemięta Radzyń wieś 75 Dębiny Wybcz Łubianka 76 Dębowa Łąka Dębowa Łąka Dębowa Łąka 77 Dębowiec Gzin Dąbrowa Chełmińska 78 Dolne Wymiary Podwiesk Podwiesk 79 Dołki Klamry Chełmno wieś 80 Dorposz Szlachecki Starogród Kijewo Królewskie 81 Dorposz Chełmiński Podwiesk Podwiesk 82 Drużyny Brodnica wieś Bobrowo 83 Drzonowo Drzonowo Lisewo 84 Dubielno Dubielno Papowo Biskupie 85 Dusocin Dusocin Mokre 86 Dybowo Nieszawka Podgórz wieś 87 Dziemiony Zelgno Zelgno 88 Dźwierzno Zelgno Zelgno 89 Elgiszewo Chełmonie Kowalewo wieś 90 Fijewo (obecnie Radzyń Chełmiński) Domena Radzyń (od 1889 r. Radzyń Chełmiński) Radzyń wieś 91 Fijewo pod Radzynem Prątnica Lubawa wieś 92 Firlus Dubielno Papowo Biskupie 93 Fitowo Krotoszyny Krotoszyny 94 Folgowo Kucborek Papowo Biskupie 95 Galczewo Golub Zamek Podzamek Golubski 96 Gierkowo Cichoradz Rzęczkowo 97 Gierłoż-Polska Rożental Rożental 98 Głażewo Unisław Unisław 99 Głuchowo Falęcin Chełmża wieś 100 Gmina wiejska Jabłonkowo I Jabłonowo Pomorskie Jabłonowo I 101 Gmina wiejska Ruda Ruda Ruda Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 155 Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 102 Goczałki Goczałki Łasin wieś 103 Gogolin Szynych Podwiesk 104 Golub Golub Golub Miasto 105 Gołębiewko Domena Radzyń Radzyń wieś 106 Gołębiewo Rywałd Radzyń wieś 107 Gołoty Unisław Unisław 108 Gorczenica Gorczenica Brodnica wieś 109 Gorczeniczka Gorczenica Brodnica wieś 110 Gostkowo Papowo Toruńskie Turzno 111 Górale Jabłonowo Pomorskie Jabłonowo II 112 Górne Wymiary Klamry Chełmno wieś 113 Górsk Górsk Smolno 114 Górzno Górzno Górzno Miasto 115 Grabie Grabie Popioły 116 Grabowiec Wrocki Nieżywięć 117 Grabowiec Salno Grudziądz wieś 118 Grabowiec Złotoria Bielawy 119 Grabowo Grabowo Rożental 120 Grążawy Michałowo Grążawy 121 Grębocin Lipniczki Bielawy 122 Grodziczno Grodziczno Grodziczno 123 Gronowo Gronowo Turzno 124 Grubno Stolno Chełmno wieś 125 Grudziądz Grudziądz Grudziądz Miasto 126 Gruta Mełno Gruta 127 Gryźliny Jamielnik Gryźliny 128 Grzegorz Drzonowo Zelgno 129 Grzybno Grzybno Bobrowo 130 Grzybno Unisław Unisław 131 Grzywna Grzywna Chełmża wieś 132 Gubiny Skurgwy Rogóźno 133 Gutowo Gutowo Grążawy 134 Gutowo Rumienica gm. Grążawy Prątnica 135 Gutowo Gutowo Smolno 136 Gwiździny Gwiździny gm. Zławieś Wielka Nowemiasto 137 Gzin Gzin Dąbrowa Chełmińska 156 Hadrian Ciechanowski Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 138 Huta Święte Łasin wieś 139 Igliczyzna Michałowo Jastrzębie 140 Jabłonowo Zamek Jabłonowo Pomorskie Jabłonowo II 141 Jajkowo Pokrzydowo Pokrzydowo 142 Jakóbkowo Szonowo Łasin wieś 143 Jamielnik Jamielnik Gryźliny 144 Jamy Dusocin Mokre 145 Jankowice Nowe Jankowice Łasin wieś 146 Janowo Dąbrowa Chełmińska Dąbrowa Chełmińska 147 Janowo Folwark pod Radzyniem Radzyń wieś 148 Janówko Augustowo Brzozie 149 Jarantowice Jarnatowice Wąbrzeźno wieś 150 Jastrzębie Jastrzębie Jastrzębie 151 Jaworze Piwnice Dębowa Łąka 152 Jedwabno Brzezinko Turzno 153 Kalmuzy Dusocin Rogóźno 154 Kałdus Starogród Starogród 155 Kamień Jabłonowo Pomorskie Jabłonowo II 156 Kamionka Wielkie Bałówki Marzęcice 157 Kamionki Sławkowo Turzno 158 Kamlarki Linowiec Lisewo 159 Karbowo Karbowo Brodnica wieś 160 Karczemka Otłoczyn Popioły 161 Kaszczorek Lubicz Bielawy 162 Katarzynka Papowo Toruńskie Lulkowo 163 Kawki Wrocki Nieżywięć 164 Kazanice Kazanice Rożental 165 Kąciki Zbiczno Pokrzydowo 166 Kiełbasin Sławkowo Chełmża wieś 167 Kiełp Starogród Starogród 168 Kiełpin Frydrychowo Kowalewo wieś 169 Kijewo Królewskie Kijewo Kijewo Królewskie 170 Kijewo Szlacheckie Kijewo Kijewo Królewskie 171 Kitnowo Mełno Radzyń wieś 172 Kitnówko Linowo Świecie 173 Klamry Klamry Chełmno wieś 174 Kłódka Szlachecka Białochowo Rogóźno Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 157 Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 175 Kokocko Kokocko Starogród 176 Kolno Klamry Chełmno wieś 177 Kominy Gorczenica Brodnica wieś 178 Konojady Konojady Jabłonowo II 179 Konstancjewo Konstancjewo Wrocki 180 Koń Ciche Zbiczno 181 Kończewice Kończewice Chełmża wieś 182 Kornatowo Lisewo Lisewo 183 Kotnowo Wieldządz Błędowo 184 Kowalewo Kowalewo Pomorskie Kowalewo Miasto 185 Kowaliki Boleszyn Mroczno 186 Kozłowo Święte Łasin wieś 187 Krajęcin Pniewite Robakowo 188 Krotoszyny Krotoszyny Krotoszyny 189 Kruszynki Brodnica wieś Brodnica wieś 190 Kruszyny Lembarg Nieżywięć 191 Kruszyny Rumunki Lembarg Nieżywięć 192 Krzemieniewo Gwiździny Kurzętnik 193 Krzywka Święte Łasin wieś 194 Książki Książki Książki 195 Kuczwały Sławkowo Chełmża wieś 196 Kujawa Konstancjewo Wrocki 197 Kuligi Tylice Grodziczno 198 Kurkocin Lipnica Wielkie Radowiska 199 Kurzętnik Kurzętnik Kurzętnik 200 Lekarty Skarlin Gryźliny 201 Lembarg Lembarg Jabłonowo II 202 Linowiec Linowiec Lisewo 203 Linowiec Mortęgi Grodziczno 204 Linowo Królewskie Linowo Świecie 205 Lipienek Drzonowo Lisewo 206 Lipienica Chełmonie Kowalewo wieś 207 Lipinki Lipinki Łąkorz 208 Lipnica Lipnica Wielkie Radowiska 209 Lipowiec Tereszewo Kurzętnik 210 Lisewo Lisewo Lisewo 211 Lisewo Golub Zamek Podzamek Golubski 158 Hadrian Ciechanowski Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 212 Lisiekąty Białachowo Mokre 213 Lisnowo Lisnowo Zamek Świecie 214 Lisnówko Lisnowo Zamek Łasin wieś 215 Liznowo Zelgno Zelgno 216 Lorki Grodziczno Grodziczno 217 Losy Kazanice Lubawa wieś 218 Lubawa Lubawa Lubawa Miasto 219 Lubicz Lubicz Bielawy 220 Lubstynek Złotowo Prątnica 221 Ludowice Ryńsk Ryńsk 222 Ludwichowo Sampława Lubawa wieś 223 Lulkowo Lulkowo Lulkowo 224 Łabędź Stanisławki Wąbrzeźno wieś 225 Łasin Łasin Łasin Miasto 226 Łaszewo Michałowo Grążawy 227 Łąkorz Łąkorz Łąkorz 228 Łążyn Rumienica Prątnica 229 Łążyn Bierzgłowo Łubianka 230 Łęg Podwiesk Podwiesk 231 Łobdowo Lipnica Dębowa Łąka 232 Łopatki Blizno Książki 233 Łubianka Bierzgłowo Łubianka 236 Łysomice Lulkowo Lulkowo 235 Malankowo Pniewite Lisewo 237 Mała Nieszawka Nieszawka Podgórz wieś 234 Mała Zławieś Zławieś Wielka Rzęczkowo 238 Małe Bałówki Wielkie Bałówki Marzęcice 239 Małe Czyste Małe Czyste Chełmno wieś 240 Małe Leźno Boleszyn Grążawy 241 Małe Lniska Salno Gruta 242 Małe Łunawy Szynych Podwiesk 243 Małe Pułkowo Lipnica Wielkie Radowiska 244 Małe Radowiska Radowiska Wielkie Radowiska 245 Małki Małki Wrocki 246 Mały Głęboczek Augustowo Brzozie 247 Mały Rudnik Rządz Grudziądz wieś 248 Marusza Okonin Grudziądz wieś Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 159 Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 249 Marzęcice Mikołajki Marzęcice 250 Mazanki Mazanki Radzyń wieś 251 Mełno Mełno Gruta 252 Mędrzyce Bogdanki Świecie 253 Mgowo Nowa Wieś Królewska Płużnica 254 Mierzyn Lipinki Łąkorz 255 Miesiączkowo Gutowo Grążawy 256 Mikołajki Mikołajki Marzęcice 257 Mirakowo Sławkowo Chełmża wieś 258 Mlewiec Rychnowo Wielkie Rychnowo 259 Mlewo Rychnowo Wielkie Rychnowo 260 Młyniec Brzezinko Turzno 261 Moczadła Gorczenica Brodnica wieś 262 Mokre Mokre Mokre 263 Montowo Zwiniarz Grodziczno 264 Mortęgi Mortęgi Lubawa wieś 265 Mroczenko Mroczno Mroczno 266 Mroczno Mroczno Mroczno 267 Mszano Brodnica obwód wiejski Brodnica wieś 268 Myśliwiec Myśliwiec Wąbrzeźno wieś 269 Najmowo Grzybno Bobrowo 270 Nawra Mikołajki Nowe Miasto 271 Nawra Kończewice Chełmża wieś 272 Nicwałd Salno Gruta 273 Niedźwiedź Niedźwiedź Dębowa Łąka 274 Nielbark Brzozie Lubawskie Kurzętnik 275 Niemieckie Brzozie Brzozie Lubawskie Kurzętnik 276 Niewierz Brodnica obwód wiejski Brodnica wieś 277 Nieżywięć Nieżywięć Nieżywięć 278 Nogat Wydrzno Łasin wieś 279 Nowa Chełmża Bielczyny Chełmża wieś 280 Nowa Wieś Golub Zamek Podzamek Golubski 281 Nowa Wieś Królewska Nowa Wieś Królewska Płużnica 282 Nowa Wieś Mały Kuntersztyn Mokre 283 Nowa Wieś Złotoria Bielawy 284 Nowawieś Chełmińska Podwiesk Podwiesk 285 Nowe Dobra Klamry Chełmno wieś 160 Hadrian Ciechanowski Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 286 Nowe Grodziczno Grodziczno Grodziczno 287 Nowe Jankowice Nowe Jankowice Łasin wieś 288 Nowe Miasto Nowe Miasto Lubawskie Nowemiasto Miasto 289 Nowemosty Przedzamcze Rogóźno Rogóźno 290 Nowy dwór Lidzbark Brodnica wieś 291 Nowy dwór Plęmieta Radzyń wieś 292 Nowy dwór Bratian Gryźliny 293 Obory Linowiec Robakowo 294 Okonin Okonin Gruta 295 Omule Złotowo Prątnica 296 Orle Orle Gruta 297 Orzechowo Rychnowo Ryńsk 298 Orzechówko Ryńsk Ryńsk 299 Osetno Ostrowite Łąkorz 300 Osieczek Piwnice Dębowa Łąka 301 Osnowo Brzozowo Starogród 302 Ostaszewo Wrzosy Lulkowo 303 Ostromecko Ostromecko Dąbrowa Chełmińska 304 Ostrowite Ostrowite Łąkorz 305 Ostrowite Gajewo Podzamek Golubski 306 Ostrowo Płużnica Płużnica 307 Ostrów Świecki Ostrów Świecki Chełmno wieś 308 Otłoczyn Otłoczyn Popioły 309 Otręba Wielkie Bałówki Marzęcice 310 Owczarki Mały Kuntersztyn Mokre 311 Papowo Biskupie Kucborek Papowo Biskupie 312 Papowo Toruńskie Papowo Toruńskie Lulkowo 313 Parsk Mały Kuntersztyn Mokre 314 Partęczyny Goczałki Łasin wieś 315 Pastwisko Turznice Grudziądz wieś 316 Piaski Grudziądz Grudziądz wieś 317 Piątkowo Frydrychowo Wielkie Radowiska 318 Piecewo Jabłonowo Pomorskie Jabłonowo II 319 Pieczenia Grabie Popioły 320 Pigża Różankowo Łubianka 321 Pląchawy Wieldządz Błędowo 322 Pląchoty Wrocki Wrocki Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 161 Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 323 Plemięta Plęmieta Radzyń wieś 324 Plesewo Szonowo Łasin wieś 325 Pluskowęsy Sławkowo Chełmża wieś 326 Pluskowęsy Frydrychowo Kowalewo wieś 327 Płowęż Nowa Wieś Jabłonowo II 328 Płutowo Kijewo Kijewo Królewskie 329 Płużnica Płużnica Płużnica 330 Pływaczewo Nowe Kowalewo Kowalewo wieś 331 Pniewite Pniewite Lisewo 332 Podgórz Podgórz Podgórz Miasto 333 Podwiesk Podwiesk Podwiesk 334 Podzamek Golubski Golub Zamek Podzamek Golubski 335 Pokrzydowo Pokrzydowo Pokrzydowo 336 Pokrzywno Okonin Grudziądz wieś 337 Polskie Łopatki Mazanki Radzyń wieś 338 Pomierki Rożental Rożental 339 Popioły Grabie Popioły 340 Prątnica Prątnica Prątnica 341 Pruskołąka Pruska Łąka Wielkie Rychnowo 342 Przeczno Wybcz Łubianka 343 Przesławice Bogdanki Łasin wieś 344 Przydwórz Przydwórz Ryńsk 345 Pułkowo Lipnica Wielkie Radowiska 346 Pusta Dąbrówka Wrocki Wrocki 347 Radomno Radomno Gryźliny 348 Radoszki Gutowo gm. Grążawy Grążawy 349 Radzyn Radzyń Chełmiński Radzyn Miasto 350 Rafa Gzin Dąbrowa Chełmińska 351 Rakowice Mortęgi Lubawa wieś 352 Ramienica Rumienica Prątnica 353 Robakowo Paparzyn Robakowo 354 Rogowo Lipniczki Turzno 355 Rogówko Lipniczki Turzno 356 Rogóźno Skurgwy Rogóźno 357 Rogóźno Zamek Przedzamcze Rogóźno Rogóźno 358 Rozgarty Szynych Podwiesk 359 Rozgarty Górsk Smolno 162 Hadrian Ciechanowski Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 360 Rożental Rożental Rożental 361 Różankowo Różankowo Lulkowo 362 Różnowo Kokocko Starogród 363 Ruda Szynych Robakowo 364 Rudak Podgórz Podgórz wieś 365 Rudnik Rządz Grudziądz wieś 366 Rybieniec Stolno Chełmno wieś 367 Rychnowo Linowo Świecie 368 Rychnowo Rychnowo Wielkie Rychnowo 369 Ryńsk Ryńsk Ryńsk 370 Rywald Rywald Radzyń wieś 371 Rywaldzik Ostrowite Łąkorz 372 Rządz Rządz Grudziądz wieś 373 Rzęczkowo Rzęczkowo Rzęczkowo 374 Sadowo Mały Kuntersztyn Grudziądz wieś 375 Samin Gutowo Grążawy 376 Sampława Sampława Lubawa wieś 377 Sarnowo Trzebiełuch Robakowo 378 Sędzice Lipinki Łąkorz 379 Siemoń Cichoradz Rzęczkowo 380 Sierakowo Nowe Kowalewo Kowalewo wieś 381 Silno Złotoria Bielawy 382 Sitno Myśliwiec Wąbrzeźno wieś 383 Skarlin Skarlin Gryźliny 384 Skarszewy Plęmieta Grudziądz wieś 385 Skąpe Bielczyny Chełmża wieś 386 Skępsk Gajewo Podzamek Golubski 387 Skłudzewo Rzęczkowo Rzęczkowo 388 Skurgwy Skurgwy Rogóźno 389 Sławkowo Sławkowo Chełmża wieś 390 Słończ Gzin Dąbrowa Chełmińska 391 Słup Orle Gruta 392 Smolno Górsk Smolno 393 Sobiesierzno Jastrzębie Jastrzębie 394 Sokoligóra Golub Zamek Podzamek Golubski 395 Sosnówka Szynych Podwiesk 396 Srebrniki Rychnowo Wielkie Rychnowo Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 163 Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 397 Stablewice Unisław Unisław 398 Stanisławki Stanisławki Wąbrzeźno wieś 399 Starogród Starogród Starogród 400 Stary Toruń Górsk Smolno 401 Staw Majewo Papowo Biskupie 402 Stawki Podgórz Podgórz wieś 403 Strucfoń Lisewo Lisewo 404 Strzyżawa Ostromecko Dąbrowa Chełmińska 405 Sugajenko Mroczno Mroczno 406 Sugajno Augustowo Brzozie 407 Sumin Lipinki Łąkorz 408 Sumowo Sumowo Zbiczno 409 Sumówko Sumowo Zbiczno 410 Szabda Brodnica Obwód wieś Brodnica wieś 411 Szafarnia Zbiczno Pokrzydowo 412 Szarnoś Lisnowo Zamek Świecie 413 Szczepanki Jabłonowo Pomorskie Jabłonowo II 414 Szczepanki Bogdanki Łasin wieś 415 Szczepankowo Rumienica Prątnica 416 Szczuka Gorczenice Brodnica wieś 417 Szczuplinki Mazanki Radzyń wieś 418 Szembruczek Szembruczek Rogóźno 419 Szembruk Szembruk Łasin wieś 420 Szlacheckie Kruszyny Grzybno Bobrowo 421 Szonowo Szonowo Łasin wieś 422 Sztynwag Szynych Podwiesk 423 Szumiłowo Domena Radzyń (od 1889 r. Radzyń Chełmiński) Radzyń wieś 424 Szwarcenowo Szwarcenowo Krotoszyny 425 Szymkowo Jastrzębie Jastrzębie 426 Szynwałd Wydrzno Łasin wieś 427 Szynych Szynych Podwiesk 428 Świecie Pokrzydowo Pokrzydowo 429 Świecie nad Osą Świecie nad Osą Świecie 430 Świerczynki Michałowo Grążawy 431 Świerczyny Michałowo Jastrzębie 432 Świerczyny Różankowo Lulkowo 164 Hadrian Ciechanowski Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 433 Świerkocin Mały Kuntersztyn Mokre 434 Święte Święte Łasin wieś 435 Świętosław Drzonowo Zelgno 436 Świniarzec Zwiniarz Prątnica 437 Targowisko Sampława Lubawa wieś 438 Tereszewo Tereszewo Marzęcice 439 Tomaszewo Tereszewo Marzęcice 440 Toporzysko Zławieś Wielka Rzęczkowo 441 Toruń Toruń Toruń Miasto 442 Trepki Gutowo Brzozie 443 Trzciano Przydwórz Ryńsk 444 Trzebcz Królewski Falęcin Kijewo Królewskie 445 Trzebczyk Falęcin Kijewo Królewskie 446 Trzebiełuch Trzebiełuch Robakowo 447 Turznice Turznice Grudziądz wieś 448 Turzno Papowo Toruńskie Turzno 449 Tuszewo Mały Kuntersztyn Grudziądz wieś 450 Tuszewo Brzozie Lubawskie Lubawa wieś 451 Tylice Małki Nieżywięć 452 Tylice Tylice Nowe Miasto 453 Uciąż Nowa Wieś Królewska Płużnica 454 Unisław Unisław Unisław 455 Wabcz Paparzyn Robakowo 456 Wałdowo Królewskie Dąbrowa Chełmińska Dąbrowa Chełmińska 457 Wałdowo Szlacheckie Wieldządz Błędowo 458 Wałdyki Grabowo Rożental 459 Wałycz Stanisławki Wąbrzeźno wieś 460 Warszewice Kończewice Łubianka 461 Watorowo Starogród Kijewo Królewskie 462 Wawrowice Wielkie Bałówki Marzęcice 463 Wąbrzeźno Wąbrzeźno Wąbrzeźno Miasto 464 Wądzyn Wądzyn Bobrowo 465 Węgorzyn Rychnowo Ryńsk 466 Węgrowo Polskie Mały Kuntersztyn Grudziądz wieś 467 Wichorze Stolno Chełmno wieś 468 Wichulec Grzybno Bobrowo 469 Wieldządz Wieldządz Błędowo Problemy zespołowości materiałów archiwalnych... 165 Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 470 Wielka Kępa Ostromecko Dąbrowa Chełmińska 471 Wielka Nieszawka Nieszawka Podgórz wieś 472 Wielka Tymawa Goczałki Łasin wieś 473 Wielkałąka Pruska Łąka Wielkie Rychnowo 474 Wielki Głęboczek Augustowo Brzozie 475 Wielki Wełcz Wełcz Mokre 476 Wielkie Bałówki Wielkie Bałówki Marzęcice 477 Wielkie Czyste Małe Czyste Kijewo Królewskie 478 Wielkie Leźno Boleszyn Brzozie 479 Wielkie Łunawy Szynych Podwiesk 480 Wielkie Pacołtowo Tylice Nowe Miasto 481 Wielkie Radowiska Radowiska Wielkie Radowiska 482 Wielkie Rychnowo Rychnowo Wielkie Rychnowo 483 Wielkie Tarpno Mały Kuntersztyn Grudziądz wieś 484 Wiewiórki Wiewiórki Błędowo 485 Wiktorowo Plęmieta Radzyń wieś 486 Wonna Szwarcenowo Krotoszyny 487 Wrocki Wrocki Wrocki 488 Wrocławki Dubielno Papowo Biskupie 489 Wronie Stanisławki Wąbrzeźno wieś 490 Wrzosy Wrzosy Lulkowo 491 Wydrzno Wydrzno Łasin wieś 492 Wymokłe Małki Wrocki 493 Wypcz Wybcz Łubianka 494 Wytrębowice Lulkowo Lulkowo 495 Zaborowo Gutowo Grążawy 496 Zajączkowo Mortęgi Grodziczno 497 Zajączkowo Zelgno Zelgno 498 Zakurzewo Mokre Mokre 499 Zarośle Dusocin Mokre 500 Zarośle Cienkie Gutowo Smolno 501 Zaskocz Blizno Książki 502 Zastawie Zbiczno Pokrzydowo 503 Zawda Nowe Jankowice Łasin wieś 504 Zawdzka Wola Nowe Jankowice Łasin wieś 505 Zbiczno Zbiczno Zbiczno 506 Zdroje Gutowo Grążawy 166 Hadrian Ciechanowski Nr Nazwa miejscowości USC 1874 r. USC 1936 r. 507 Zegartowiece Falęcin Papowo Biskupie 508 Zelgno Zelgno Zelgno 509 Zembrze Boleszyn Brzozie 510 Zgniłobłoty Wądzyn Bobrowo 511 Zieleń Nowe Kowalewo Kowalewo wieś 512 Zielkowo Rożental Rożental 513 Zielnowo Folwark pod Radzyniem Radzyń wieś 514 Zławieś Zławieś Wielka Rzęczkowo 515 Złotoria Złotoria Bielawy 516 Złotowo Złotowo Prątnica 517 Zwiniarz Zwiniarz Prątnica 518 Żmijewko Karbowo Zbiczno Źródło: Obwieszczenie Wojewody Pomorskiego z dnia 13 grudnia 1935 r. w sprawie utworzenia nowych obwodów Urzędów Stanu Cywilnego na obszarze województwa pomorskiego, „Pomorski Dziennik Wojewódzki”, nr 26, poz. 306, [Toruń] 15 grudnia 1935 r., s. 413–426 oraz Amts-Blatt der Königlich Preuβischen Regierung zu Marienwerder für das Jahr 1874, Kwidzyn. Hadrian Ciechanowski, absolwent archiwistyki i zarządzania na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, obecnie doktorant studiów doktoranckich z za- kresu historii. Pracownik Archiwum Państwowego w Toruniu. Interesuje się problematyką badawczą archiwistyki, w szczególności zagadnieniami archiwal- nego opracowania rejestrów publicznych oraz dokumentacji dwudziestowiecznej, znajdującej się w zasobach archiwów państwowych. Edyta Targońska Problematyka zespołowości w spuściznach archiwalnych W ostatnich latach można zaobserwować, wyraźnie widoczny w Archiwum Państwowym w Lublinie, ale jak wynika z analizy baz danych dostępnych na stronach internetowych archiwów państwowych również w innych archiwach, wzrost liczby spuścizn osób prywatnych przekazywanych do archiwów pań- stwowych, z czym wiążą się problemy metodyczne dotyczące ich gromadzenia i opracowywania. Trudności pojawiają się już na etapie przejmowania spuścizn, i to zarówno jeśli chodzi o potrzebę dokonania selekcji przekazywanych materiałów, jak i osobę twórcy spuścizny. Nie budzi wątpliwości przejmowanie spuścizn osób znanych, ważnych dla regionu, czy też uczonych. Każde archiwum państwowe ma takich wiele, a archiwum lubelskie w ostatnich latach wzbogaciło się o kilka cennych tego rodzaju spuścizn. Warto tu wymienić spuściznę Norberta Woj- ciechowskiego – znanego w Lublinie działacza społecznego, samorządowca, wydawcy i poligrafa (założyciela pierwszego po 1989 r. katolickiego wydaw- nictwa Norbertinum) oraz działacza opozycji demokratycznej w czasach PRL1. Dokumentację dotyczącą swojej działalności w każdej z tych dziedzin oraz do- kumenty osobiste przekazał sam Wojciechowski i sukcesywnie uzupełnia kolej- nymi materiałami po uprzednim ich przygotowaniu. Osobiście swoją spuściznę prywatną i naukową przekazał (i nadal przekazuje) także prof. zwycz. dr hab. n. med. Janusz Hanzlik – znany kardiolog, wieloletni kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w Lublinie, który w swej pracy naukowej zajmował się m.in. wczesną diagnostyką i patogenezą miażdżycy naczyń, nad- ciśnienia tętniczego i cukrzycy przy użyciu metod molekularnych opartych na rekombinacji DNA2. Spuścizna historyka prof. Zbigniewa Góralskiego i jego żony Danuty Wójcik-Góralskiej (archiwistki oraz autorki książek historycznych) trafiła natomiast do archiwum lubelskiego jako dar członka rodziny po śmierci twórców spuścizny i jest typową spuścizną po uczonych3. Spuściznę fotograficz- 1 AP w Lublinie, zespół nr 35/2494 Spuścizna Norberta Wojciechowskiego – działacza społecznego 1904–2015. 2 Ibidem, zespół nr 35/2515 Spuścizna Janusza Andrzeja Hanzlika, prof. nauk medycznych 1906–2012. 3 Ibidem, zespół nr 35/2484 Spuścizna prof. Zbigniewa Góralskiego (1928–1997) i Danuty Wójcik-Góral- skiej (1924–2010) 1928–2009.